Inside stories

Hoe kom je tot de keuze om zelfstandig verder te gaan?

Richard de Jongh

Het verhaal van Gert-Jan Maasdam, directeur-eigenaar van Blue North partners.

Ik reed naar Leeuwarden, naar mijn afspraak met Gert-Jan Maasdam die onlangs besloot  een eigen weg te gaan in watermanagement, toen ik op de radio een nieuwsbericht hoorde  over Unicef, het kinderfonds van de Verenigde Naties. Het was schokkend: wereldwijd heeft  één op de drie kinderen te kampen met extreme waterschaarste. Het gaat in totaal om 740  miljoen kinderen, vooral uit het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Zuid-Azië. Uitdroging is  voor deze kinderen het meest acute gevaar.

Gert-Jan Maasdam (1965) heb ik leren kennen als een succesvolle zakenman die uitmunt in  business development en innovatie. Hij had en heeft een scherp oog voor de verbinding  tussen product en markt. Gert-Jan beschouwt het als zijn missie om op commerciële basis  waterschaarste in tijden van klimaatverandering te bestrijden. Bij zijn laatste werkgever,  Wavin, kwam hij op een kruispunt te staan, na jaren van succes. Hij maakte een gewaagde  keuze voor zelfstandig ondernemerschap. Ik was benieuwd hoe het hem verging en daarom  reed ik naar Leeuwarden, naar een van de bedrijven waar hij opereert als adviseur.

We hadden afgesproken bij Hydraloop; het is een fascinerende onderneming van technici en  verkopers die vanuit de Friese hoofdstad op wereldschaal werken aan hergebruik van water.  De onderneming is gehuisvest in een schitterend gebouw van houten, golvende  zonweringslamellen. Het vormt met zijn haast vloeibare uitstraling het boegbeeld van de  Watercampus Leeuwarden, knooppunt van Nederlandse watertechnologie.

Hier heeft Hydraloop een uniek systeem ontwikkeld waarmee door recycling van  douchewater op een schone manier tot wel 45 procent op het huishoudelijk waterverbruik  bespaard kan worden. Gert-Jan heeft een wereldwijd netwerk. Hij helpt Hydraloop om de  groei in belangrijke exportmarkten te versnellen. Vanzelf gaat het niet, vertelt hij mij:  ‘Iedereen heeft de mond vol van actie die ondernomen moet worden, het kan niet wachten.  Maar dan? Hier heb je een machine die echt grenzen verlegt. Maar als vanwege de sterk  gestegen bouwkosten bezuinigd moet worden op ontwerp en inrichting van een nieuw  gebouw, blijkt de praktijk weerbarstig.’

Gert-Jan is een slanke vijftiger met een smal gezicht en een indringende blik. Hij is van huis  uit bedrijfseconoom. Geen techneut, geen ingenieur, maar ik weet van hem dat hij altijd  bloednieuwsgierig is naar nieuwe technologische oplossingen voor structurele problemen.  Kan het slimmer? Kan het concurrerender?

Hij vertelt me dat hij in het begin van zijn loopbaan een aantal jaren met Fransen heeft  samengewerkt. Dat was een bijzondere leerschool: direct is niet altijd goed. Fransen voelen  zich eigenlijk alleen comfortabel als communicatie in hun eigen taal verloopt. Ze zijn  dwangmatig in de opbouw van relaties. Stap voor stap wordt bekeken of het de moeite loont  een relatie voort te zetten. Maar is eenmaal de Olympus bereikt, dan zijn heel mooie dingen  mogelijk. Al moet je altijd de hiërarchische verhoudingen in acht blijven nemen. De baas is  de baas.

Daar kwam hij achter toen hij en zijn partners op een zeker moment een grote klant in  Frankrijk net iets meer beloofd hadden dan ze konden waarmaken. Ach, dacht Gert-Jan, ik  strijk die plooi wel even glad. Hij kwam van een koude kermis thuis: ‘De importdirecteur was  niet gediend van mijn zelfverzekerde toon. Dat viel compleet op rotsige bodem. Ik leerde ter  plekke de betekenis van empathie. Ik leerde door de ogen van de ander naar de wereld te  kijken in plaats van mijn eigen werkelijkheid als leidraad voor succes aan te houden. Het is  me later zeer van pas gekomen in samenwerkingsverbanden met andere culturen als die  van de Brazilianen, de Indiërs, de Mexicanen.’

Gert-Jan heeft vrij lang gewerkt voor Wavin, een bedrijf dat vanuit provinciale overheden is  ontstaan en als zelfstandige onderneming zich toelegt op innovatie en verbetering in de  bouw en de infrastructuur. Concreet gaat het dan over zaken als de afvoer van regenwater  in de straat, over berging van regenwater. Gert-Jan leidde de digitale innovatie bij Wavin.

Hij zegt dat hij mensen kan laten geloven in de waarde van een gezamenlijke missie. Als  voorbeeld noemt hij ‘het idiote idee’ om plastic afval te recyclen voor de wegenbouw in  combinatie met waterberging. Al het vuile water dat van de weg loopt wordt gefilterd, stroomt  in een holle ruimte onder de weg en zakt langzaam in de bodem als echt schoon water. In  samenwerking met VolkerWessels is het van een wild idee tot een werkend product  gekomen.

Okay, zeg ik hem, tot zover de sunny side van jouw verhaal. Maar ik weet dat er ook een  enorme hobbel is geweest. Die wil ik graag horen.

Gert-Jan is openhartig: ‘Als je als bedrijf serieus een bijdrage wilt leveren aan bestrijding van  de klimatologische problemen, moet je de korte termijn verbinden aan de lange termijn. Die  twee moeten met elkaar in balans zijn. Innoveren is een leerproces van vallen en opstaan  om uiteindelijk doorbraken in de markt te bereiken. Bij Wavin begon de korte termijn  sluipenderwijs belangrijker te worden dan de lange termijn. Het resultaat van morgen ging  gaandeweg de missie voor overmorgen in de weg zitten. Ik kreeg voor mijn gevoel steeds  minder ruimte voor wat ik nodig vond voor zowel het bedrijf als voor de wereld. Het heeft  ertoe geleid dat ik moest vertrekken.’

Het was een hard gelag. Nu ziet hij zijn vertrek als een bevrijding. Toen niet. Gert-Jan: ‘Als  het bedrijf zegt dat men het zonder jou kan, is dat heel pijnlijk.’

Ik heb in die periode regelmatig contact gehad met Gert-Jan. Wat te doen? Moest hij kiezen  voor het comfort van opnieuw een vaste baan bij een mooi bedrijf waar hij wel impact kon  hebben? Of zou hij een eigen bedrijf gaan opbouwen zonder concessies te doen aan de  balans tussen vandaag en morgen? Hij had die zelfstandigheid al twintig jaar niet meer  gekend. Hij trok altijd de wereld in als meneer Wavin, niet als Gert-Jan Maasdam.

Hij vertelt van een ‘moment of truth’. Op een ochtend las hij in de krant het treurige verhaal  van een Franse burgemeester die de bouw van nieuwe woningen in zijn dorp van 6500  inwoners compleet stil had moeten leggen. Al drie jaar had het nauwelijks geregend in de  regio, alle waterreservoirs stonden leeg. De toekomst van de gemeente was in gevaar. Uit armoede was de burgemeester begonnen zijn douchewater op te vangen in een teil om  daarmee het toilet door te spoelen.

Gert-Jan maakte een dappere keuze. Hij koos ervoor een eigen bedrijf te beginnen, Blue  North partners, met een maatschappelijke opdracht: water gerelateerde innovaties moeten  sneller doorbreken en Gert-Jan wil met zijn commerciële expertise en intuïtie daaraan een  bijdrage leveren, opdat voor de Franse burgemeester, voor de kinderen van Unicef en voor  tal van anderen op de wereld een duurzame toekomst mogelijk wordt. Ik zou zeggen:  welcome in the land of the free minds.

Gert-Jan beaamt mijn opvatting: ‘Ik kreeg energie van het bewustzijn dat ik Gert-Jan  Maasdam ben met een verhaal, een missie.’ Er moest nog wel schroom overwonnen  worden. Zou hij mensen kunnen meekrijgen in zijn keuze? Zou de deur bij Hydraloop nog  openstaan als hij niet meer namens Wavin aanklopte? Op zoek naar het antwoord heeft hij  een aantal maanden gesprekken gevoerd in alle delen van de wereld, met kleine pioniers en  met grote multinationals in de watersector. Het was confronterend. Hij moest ineens op  persoonlijke titel een plek afdwingen in overvolle agenda’s van mensen die soms geen idee  hadden wie hij was. Maar het lukte om aan tafel te komen en uit bijna elk gesprek kwam een  verzoek voor een vervolg.

Het was in deze fase dat Gert-Jan mij een keer belde en vertelde dat hij met zijn vrouw was  gaan backpacken. Het was duidelijk dat hij zijn eigen vorm aan het ontdekken was. Hij zei:  ‘Ik stond inderdaad in het wijngebied van Barolo ten zuiden van Turijn in een wijngaard  onder een notenboom, met twee fietsjes en een tentje. En zo doe ik het nog. Als ik op pad  ga naar Denemarken – ik heb daar de hele innovatieve watersector in het snotje – dan slaap  ik bij een boer.’

Ik vond het een treffend verhaal, hoe klein misschien ook. Het geeft voor mij de essentie  weer van het verschil tussen doen en zijn, tussen je voordoen en jezelf zijn. Gert-Jan was  een goudhaantje, dat kon je van verre zien. Er kleefde commercieel succes aan hem. Maar  hij was zichzelf kwijtgeraakt bij Wavin, hij was zijn energie en creativiteit verloren. Als je met  je tent onder een boom gaat staan bij een wijnboer, neem je die vrijheid om jezelf te zijn wel.  Dan opent zich een wereld die je daarvoor nog niet zag.

Gert-Jan: ‘Ik begrijp waarop je doelt: trek gewoon de wereld in. En doe je niet groter voor  dan je bent. Als ik nu in Denemarken een bespreking heb met de top van de  pompenfabrikant Grundfos, slaap ik ‘s nachts in een boomhut bij een dame in haar tuin. Het  leven en het werk worden daardoor ongelofelijk veel leuker. Ik ontmoet nu heel veel leuke  mensen die ik vroeger op zakenreis nooit zou zijn tegengekomen. Het geeft mij het optimale  gevoel van vrijheid, vanzelf je keuzes bepalen. Zo werk ik nu met een moedige scale-up in  België, IPEE, dat al tien jaar aan het pionieren is om wc-spoeling efficiënter te maken in een  sanitaire wereld die behoudend is. Zeven bioscopen van Kinepolis draaien inmiddels op de  technologie van dat clubje. Ze realiseren een waterbesparing van meer dan vijftig procent,  waarmee de duurzame investering in één jaar wordt terugverdiend. De wereldwijde  doorbraak laat nog op zich wachten. Ik help daar graag bij, ik ga ervoor.’

Gert-Jan Maasdam zit niet meer aan de zakelijke conventies vast die zijn werkterrein  bepaalden. Hij vertelt dat hij in contact is gekomen met een Delftse hoogleraar en dat zij nu

samen proberen met satelliet gestuurde data boeren in alle delen van de wereld te helpen  om met minder water meer gewas te produceren. En om steden te vergroenen. Gert-Jan  zegt: ‘Het is avontuurlijk, het is echt grensverleggend. Wat ik nu onderneem met die Delftse  hoogleraar zou bij Wavin meteen afgekapt zijn: sorry, maar dit valt buiten onze scope.

‘Het grote verschil met één, twee jaar geleden is vrijheid. Totale vrijheid. Waar ik tegenop  zag – het wegvallen van het comfort van een vaste positie, het op eigen benen staan – is een  bevrijding gebleken.’

Meer columns